Polonya’da 5 bin yıllık gizemli mezar: Dişlerden kolye ve taş savaş baltası bulundu

Polonya’nın güneybatısındaki Wrocław yakınlarında yürütülen arkeolojik kazılarda, yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen dikkat çekici bir mezar ortaya çıkarıldı. Żórawina yakınlarındaki alanda bulunan höyük, Kordonlu Çömlek Kültürü ile bağlantılı toplulukların yaşamına ilişkin önemli bilgiler sunabilecek.

Yaklaşık 4 metre çapındaki höyük, araştırma ekibinin bu yılki saha çalışmalarını tamamlamaya hazırlandığı sırada keşfedildi. Bölgede daha önce, yaklaşık MS 350-430 yıllarına tarihlenen Geç Roma Dönemi ve Göç Dönemi başlangıcına ait mezarlıklar bulunmuştu. Ancak yeni keşfedilen höyüğün bunlardan binlerce yıl daha eski olduğu belirlendi.

Mezardan 42 Hayvan Dişi Çıktı

Höyüğün merkezindeki mezar odasında, bir kolye oluşturacak şekilde dizilmiş 42 adet hayvan dişi bulundu. Dişlerin tamamına yakınının kök kısmında açılmış delikler bulunması, bunların geçmişte bir kordonla birbirine bağlandığını gösteriyor.

İlk incelemelerde dişlerin büyük memelilere ait olduğu değerlendirildi. Bunlar arasında köpekgiller, geyikler ve genç ayılar olabileceği düşünülüyor. Ancak araştırmacılar, bazı dişlerin insana ait olma ihtimalini de henüz tamamen dışlamıyor.

Kolye, mezarda bulunan ve neredeyse tamamen korunmuş yetişkin bir erkeğe ait iskeletin üzerinde bulundu.

Mezarda ayrıca kehribar ve kemikten yapılmış boncuklar, çakmaktaşı bıçaklar ve serpantinit taşından yapılmış bir balta ele geçirildi. Baltanın ilk değerlendirmelere göre yaklaşık MÖ 2900 yılına tarihlenmesi, mezarın yaşına ilişkin önemli bir ipucu sağladı.

İki Kafatası Parçaları Araştırılıyor

Mezardaki en dikkat çekici buluntulardan biri ise iki yetişkine ait olduğu düşünülen hasarlı kafatası parçaları oldu.

Araştırmacılar, bu kişilerin gömülmeden önce başlarının kesilmiş olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Ancak bu değerlendirme henüz kesinlik kazanmış değil. Kemiklerdeki kesik izleri ve diğer hasarların ayrıntılı şekilde incelenmesiyle söz konusu iddianın doğruluğu araştırılacak.

Savaş Baltası Dikkat Çekti

Mezarda bulunan taş baltanın üzerinde kullanım izlerine rastlanması da araştırmacıların dikkatini çekti. Bu durum, baltanın yalnızca sembolik veya törensel bir eşya olarak mezara bırakılmadığını, kişinin yaşamı sırasında avcılık ya da çatışmalarda kullanmış olabileceğini düşündürüyor.

Hayvan dişlerinden yapılmış gösterişli kolye, balta ve diğer değerli eşyalar ise mezara gömülen erkeğin topluluğu içerisinde özel bir konuma sahip olmuş olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.

DNA ve İzotop Analizleri Yapılacak

Wrocław Üniversitesi ve Wrocław Tıp Üniversitesi'nden bilim insanları, bulunan insan ve hayvan kalıntılarını farklı bilimsel yöntemlerle inceleyecek.

İlk aşamada radyokarbon tarihlemesi yapılacak. Bu analiz, mezarın yaşının daha kesin şekilde belirlenmesini ve farklı kalıntıların aynı döneme ait olup olmadığının anlaşılmasını sağlayacak.

DNA analizleriyle insan kalıntılarının biyolojik cinsiyeti, yaşı ve olası akrabalık ilişkilerinin ortaya çıkarılması hedefleniyor. Genetik soy araştırmaları ise mezarda bulunan kişilerin farklı bölgeler arasında hareket edip etmediğine ilişkin ipuçları sağlayabilir.

Hayvan dişleri üzerinde yapılacak genetik çalışmalar da kolyede kullanılan hayvan türlerinin kesin olarak belirlenmesine yardımcı olacak.

Antik İnsanların Nereden Geldiği Araştırılacak

Araştırmacılar, insan ve hayvan kalıntıları üzerinde kimyasal ve izotop analizleri de gerçekleştirecek. Özellikle stronsiyum izotopları, insanların çocukluk dönemlerinde yaşadıkları bölgelerin belirlenmesine yardımcı olabilecek.

Bu verilerin Żórawina, yakınlardaki Iwiny ve diğer arkeolojik alanlardan elde edilen sonuçlarla karşılaştırılması, bölgede yaşayan toplulukların hareketlerini ortaya çıkarmayı amaçlıyor.

Kordonlu Çömlek Kültürü grupları, MÖ 4. ve 3. binyıllarda Avrupa'nın geniş bir bölümüne yayılmıştı. Bu toplulukların hareketleri, Doğu Avrupa bozkırlarından gelen gruplarla ve Karadeniz ile Hazar Denizi çevresinden Orta ve Batı Avrupa'ya uzanan göç rotalarıyla ilişkilendiriliyor.

Yakındaki İkinci Höyük de İncelenecek

Araştırmalar yalnızca Żórawina'daki mezarla sınırlı kalmayacak. Yakındaki Iwiny bölgesinde bir inşaat sahasında daha önce keşfedilen başka bir höyükte de insan iskeleti, çakmaktaşı nesneler, kehribar süslemeler ve iki balta bulunmuştu.

Bilim insanları, iki höyükten elde edilen buluntuları karşılaştırarak bölgedeki Kordonlu Çömlek topluluklarının yaşam biçimi ve hareketleri hakkında daha kapsamlı bir tablo oluşturmayı hedefliyor.

Kemikler Toprağın İçinde Korunuyor

Bazı kemiklerin son derece kırılgan olması nedeniyle araştırmacılar, kalıntıları çevrelerindeki toprak bloklarıyla birlikte çıkardı. Temizleme işlemine geçmeden önce kemiklerin toprak içerisindeki konumlarının belirlenmesi için röntgen görüntülemelerinden yararlanılacak.

İskelet üzerinde ayrıca yaralanma, hastalık ve fiziksel stres izleri aranacak. Dişlerdeki aşınmalar ve mine üzerindeki mikroskobik izler incelenerek kişinin beslenme alışkanlıkları ve günlük yaşamına ilişkin bilgiler elde edilmeye çalışılacak.

Araştırmacılar, ilk bilimsel sonuçların sonbaharda ortaya çıkmasını bekliyor. Radyokarbon, DNA, izotop ve iskelet analizlerinden elde edilecek verilerin bir araya getirilmesiyle, yaklaşık 5 bin yıl önce Avrupa'da hareket eden Kordonlu Çömlek topluluklarının bölgedeki yaşamına ilişkin önemli soruların yanıtlanması hedefleniyor.