Milyonların Kullandığı Takviye İçin Alzheimer Alarmı

Eklem ağrıları için yaygın olarak kullanılan glukozamin takviyesiyle ilgili dikkat çekici bir araştırma yayımlandı. ABD’de yapılan çalışma, glukozamin kullanımının hafif bilişsel bozukluğu veya Alzheimer hastalığı bulunan kişilerde hastalığın daha hızlı ilerlemesiyle ilişkili olabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar ise sonuçların sağlıklı kişiler için doğrudan bir risk anlamına gelmediğinin altını çiziyor.

Nature Metabolism dergisinde yayımlanan araştırmada, hasta kayıtlarından beyin görüntülemelerine, insan beyin dokusu örneklerinden Alzheimer hastalığına yönelik hayvan modellerine kadar farklı veriler birlikte incelendi.

4 Bin 600’den Fazla Hastanın Kayıtları İncelendi

Florida Üniversitesi öncülüğündeki araştırma ekibi, 2012 ile 2024 yılları arasında hafif bilişsel bozukluk veya demans tanısı konulan 4 bin 600’den fazla hastanın klinik kayıtlarını değerlendirdi. Hastaların yaklaşık yüzde 8’inin glukozamin kullandığı belirlendi.

Araştırmaya göre glukozamin kullanımı, hafif bilişsel bozukluktan demansa ilerleme olasılığında yüzde 25’lik artışla ilişkilendirildi. Halihazırda demans hastası olanlarda ise glukozamin kullananların 10 yıl içindeki ölüm riskinin yüzde 25 daha yüksek olduğu görüldü.

Ancak bilim insanları bu sonuçların glukozaminin doğrudan Alzheimer’ı hızlandırdığını kanıtlamadığını özellikle vurguluyor. Bulguların henüz ön aşamada olduğu ve neden-sonuç ilişkisini ortaya koyabilmek için insanlarda kontrollü klinik çalışmalar yapılması gerektiği belirtiliyor.

Sağlıklı Kişiler İçin Aynı Uyarı Yapılmıyor

Araştırmanın kıdemli yazarı ve Florida Üniversitesi İleri Mekânsal Biyomolekül Araştırmaları Merkezi Direktörü Ramon Sun, çalışmanın kapsamına ilişkin önemli bir ayrım yaptı.

Sun, eklem ağrısı nedeniyle glukozamin kullanan sağlıklı kişilerin araştırmanın hedef grubu olmadığını belirterek, endişenin özellikle beyni Alzheimer hastalığından veya hafif bilişsel bozukluktan halihazırda etkilenmiş kişilerle sınırlı olduğunu ifade etti.

Araştırmacılara göre glukozamin, bu kişilerde hastalığın ilerlemesinde rol oynayabilecek metabolik bir süreci besliyor olabilir.

Beyindeki “Şeker Etiketleme” Sürecine Dikkat

Çalışmanın merkezinde “glikozilasyon” adı verilen biyolojik süreç bulunuyor. Bu süreçte şeker molekülleri proteinlere bağlanıyor. Araştırmacılar, Alzheimer hastalarının beyninde bu mekanizmanın aşırı aktif hale gelebileceğini düşünüyor.

Çalışmanın ortak yazarı Matt Gentry, Alzheimer hastalarının beyninde proteinlere normalden fazla şeker yapısının eklendiğini ve bunun hastalığın yalnızca bir sonucu değil, ilerlemesine katkıda bulunan bir mekanizma olabileceğini belirtti.

Glukozamin de doğal olarak oluşan bir şeker molekülü türü olduğu için bu sürece dahil olabiliyor. Hayvan deneylerinde ek glukozamin verilmesinin glikozilasyonu artırdığı ve Alzheimer patolojisinin kötüleşmesiyle ilişkili olduğu görüldü.

Alzheimer hastalarından alınan beyin dokularında da sağlıklı kişilere kıyasla daha yüksek glikozilasyon seviyeleri tespit edildi.

Sürecin Tersine Çevrilebilmesi Umut Verdi

Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise söz konusu metabolik mekanizmanın potansiyel olarak tersine çevrilebilmesi oldu.

Bilim insanları farelerde glikozilasyonu genetik yöntemlerle ve ilaç benzeri bir inhibitör kullanarak azalttığında hafıza fonksiyonlarında iyileşme gözlemledi. Üstelik bu gelişme, Alzheimer araştırmalarında uzun yıllardır odak noktası olan amiloid plakları ve tau protein yumaklarında değişiklik meydana gelmeden gerçekleşti.

Bu sonuç, Alzheimer tedavisinde farklı bir hedefin gündeme gelebileceğine işaret ediyor.

Alzheimer’a Bakış Değişebilir

Araştırmacılar bulguların, Alzheimer’ın yalnızca beyindeki plaklar ve protein yumakları üzerinden değil, metabolik bozukluklarla birlikte değerlendirilmesi gerektiği yönündeki görüşleri güçlendirdiğini düşünüyor.

Beyindeki insülin direnci ve bozulmuş glikoz metabolizması üzerine daha önce yapılan çalışmalar da benzer bir bağlantıya işaret etmişti.

Araştırma ekibi şimdi bu metabolik yolu güvenli şekilde baskılayabilecek ve aynı zamanda beyne ulaşabilecek ilaçlar üzerinde çalışmayı hedefliyor. Ancak bilim insanları, glukozamin ile Alzheimer’ın ilerlemesi arasındaki ilişkinin kesinleşmesi için klinik deneylerin şart olduğunu vurguluyor.

Bu nedenle araştırmanın sonuçları, glukozamin kullanan kişilerin takviyeyi kendi başlarına bırakmaları gerektiği anlamına gelmiyor. Özellikle Alzheimer veya hafif bilişsel bozukluk tanısı bulunan kişilerin takviye kullanımı konusunda sağlık uzmanlarına danışması öneriliyor.