ABD’de mahallelerde neden market ve restoran yok? İşte Amerikan banliyölerinin şaşırtan hikayesi

ABD’de yeni bir mahalleye taşınanların dikkatini çeken ayrıntılardan biri, evlerin arasında neden neredeyse hiç market, restoran veya küçük işletme bulunmadığı.

Bunun temelinde, yıllar içinde şekillenen imar kuralları ve otomobil odaklı şehir planlaması bulunuyor.

Konut ve ticaret birbirinden ayrıldı

1930’lu yıllarda ABD’de otomobiller yaygınlaşırken, şehir planlamasında daha düşük yoğunluklu ve konut ağırlıklı mahalleler teşvik edilmeye başlandı. Bu dönemde Federal Konut İdaresi’nin (FHA) kredi politikaları da yeni konut projelerinin şekillenmesinde etkili oldu.

Mahallelerin daha az araç trafiğine sahip olması, çocukların daha güvenli şekilde okula gidip gelmesi ve konut bölgelerinin ticari faaliyetlerden ayrılması hedeflendi.

1950’lerden itibaren cul-de-sac olarak bilinen çıkmaz sokakların ve geniş banliyö yerleşimlerinin yaygınlaşmasıyla bu model daha da güçlendi.

Market için arabaya binmek gerekiyor

Konutların geniş parsellere yayıldığı bu model, küçük mahalle işletmelerinin de ayakta kalmasını zorlaştırdı. İşletmelerin yeterli müşteriye ulaşabilmesi için büyük otoparklara ve ana yollara erişime ihtiyaç duyması, ticari alanların ayrı bölgelerde toplanmasına yol açtı.

Zamanla yerel yönetimlerin uyguladığı zoning kuralları da konut ve ticari alanları birbirinden daha kesin biçimde ayırdı. Böylece bugün ABD’de birçok banliyöde market, restoran ve alışveriş merkezine ulaşmak için kısa da olsa otomobille yolculuk etmek günlük hayatın parçası haline geldi.

Bu sistemin savunucuları daha sakin ve düşük trafikli mahalleler oluşturduğunu belirtirken, eleştiriler ise otomobile bağımlılığı ve yürünebilirliğin azalmasını gündeme getiriyor.