Sosyal Medya Devlerine Tarihi Dava!
Sosyal medya devleri için hesap vakti! Meta ve YouTube, çocukların beyinlerini 'kumarhane yöntemleriyle' bağımlı hale getirmekle suçlandıkları tarihi davada jüri karşısına çıktı. 20 yaşındaki bir gencin başlattığı hukuk mücadelesi, Mark Zuckerberg'in de ifade vereceği altı haftalık bir 'dijital bağımlılık' yargılamasına dönüştü.
Dünyanın en büyük sosyal medya platformları, kullanıcıları bilerek bağımlılığa sürüklemekle suçlanıyor. Tarihi nitelikteki davada Meta, YouTube, TikTok ve Snapchat’in, özellikle genç kullanıcılar üzerinde yarattığı psikolojik etkiler mercek altına alınıyor.
Dava, Kaley G.M. kod adıyla mahkemeye başvuran 20 yaşındaki bir kadın tarafından açıldı. Çocukluğundan bu yana sosyal medyaya bağımlı olduğunu belirten Kaley G.M., platformların kumarhanelerde kullanılan yöntemlere benzer şekilde, gençleri bağımlı kılacak tasarım tercihleri yaptığını öne sürdü. Davacı, sosyal medyanın depresyonunu ağırlaştırdığını ve intihar düşüncelerine yol açtığını da iddia ediyor.
“Çocukların Beyinlerini Bağımlı Hale Getirdiler”
Davacı avukatı Mark Lanier, jüriye yaptığı konuşmada Meta ve YouTube’u sert sözlerle eleştirdi: “Bu şirketler, çocukların beyinlerini bağımlı hale getirmek için tasarlanmış makineler kurdu ve bunu bilerek yaptılar.”
Lanier, mahkemeye sunduğu 2015 tarihli bir e-postada, Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in platformlarda geçirilen sürenin artırılmasını istediğini ve bunun kullanıcıları uzun süre platformda tutmaya yönelik stratejik bir yaklaşım olduğunu savundu. YouTube için ise şirketin özellikle genç kullanıcıları hedef aldığı ve reklam gelirlerini bu yolla artırdığı iddia edildi.
Meta’dan Tepki: “Sosyal Medya Tek Sebep Değil”
Meta’nın avukatı Paul Schmidt ise açılış konuşmasında, Kaley G.M.’nin ruh sağlığı sorunlarının tek kaynağının Instagram olmadığını belirtti. Schmidt, genç kadının aile içi sorunlar, ihmal ve zorbalık gibi ciddi travmalar yaşadığını, küçük yaşlardan itibaren terapi gördüğünü öne sürdü. Bu savunma, davacı ve uzmanlar tarafından sert tepkiyle karşılandı.
Tarihi Boyut: Üst Düzey Yöneticiler ve İhbarcılar Dinlenecek
Davanın önümüzdeki haftalarda Mark Zuckerberg dahil üst düzey yöneticiler, sosyal medya bağımlılığına dair şirket içi uygulamalar ve belgeler hakkında ifade verecek. Ayrıca Meta’dan ayrılan eski çalışanlar, çocuklarda sosyal medya bağımlılığına ilişkin “ihbarcı” olarak mahkemede tanıklık edecek.
Yaklaşık altı hafta sürmesi beklenen dava, ABD genelinde açılmış veya açılması planlanan binlerce benzer dava için emsal teşkil edebilir. Karar, sosyal medya şirketlerinin tasarım sorumluluğu ve genç kullanıcı güvenliği konusundaki hukuki standartları değiştirebilir.
Küresel Yansımalar
TikTok ve Snapchat, dava başlamadan önce bazı anlaşmalar yaparak mahkemeyi atlamıştı. Ancak Meta ve YouTube süreç boyunca yargı önünde savunma yapmaya devam edecek. Bu dava, yalnızca ABD’yi değil, Avrupa ve diğer bölgelerde sosyal medya platformlarının çocuk ve genç psikolojisi üzerindeki etkilerini tartışmaya açacak yeni bir dönemin habercisi olarak görülüyor.