6 ülkeden Hürmüz Boğazı'nın güvenliği için ortak bildiri

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması küresel enerji piyasalarını sarsarken, Avrupa ülkeleri, Kanada ve Japonya güvenli geçişin sağlanması için harekete geçmeye hazır olduklarını açıkladı.

Küresel enerji piyasalarının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yükselirken, Avrupa ülkeleri, Kanada ve Japonya’dan kritik bir hamle geldi. İran’ın ticari gemilere ve enerji altyapısına yönelik saldırıları sonrası boğazın fiilen kapanması, dünya ekonomisini tehdit ederken müttefikler “güvenli geçiş” için harekete geçmeye hazır olduklarını açıkladı.

İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Kanada ve Japonya tarafından 19 Mart’ta yapılan ortak açıklamada, İran’ın saldırıları sert bir dille kınanırken, Tahran yönetimine derhal geri adım atma çağrısı yapıldı. Açıklamada, “Küresel enerji arzındaki aksama uluslararası barış ve güvenlik için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü uluslararası hukuk çerçevesinde korunmalıdır” ifadelerine yer verildi.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık olarak beşte birinin geçtiği stratejik boğazda İran’ın uyguladığı abluka, günlük yaklaşık 100 gemilik trafiği neredeyse durma noktasına getirdi. Bu gelişmeler, enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı 119 doların üzerine çıkarken, ABD ham petrolü de kısa süreliğine 100 doları aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, müttefiklerine boğazın yeniden açılması için daha fazla sorumluluk alma çağrısı yaparken, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de krizin küresel ekonomi açısından kritik olduğunu vurguladı. Rutte, “Bu boğaz kapalı kalamaz. En kısa sürede yeniden açılmalı. Bu, dünya ekonomisi için hayati önemde” dedi.

Öte yandan İran, bölgedeki saldırılarını daha da genişletti. Suudi Arabistan, Kuveyt ve Katar’daki enerji tesisleri hedef alınırken, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) altyapısına yönelik saldırılar küresel gaz piyasalarında da şok etkisi yarattı. Katar’ın ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 17’sinin devre dışı kalabileceği uyarısı yapılırken, Avrupa ve Asya için tedarik riskinin büyüdüğü belirtiliyor.

İsrail’in İran’daki Güney Pars doğalgaz sahasına düzenlediği saldırının ardından tırmanan gerilim, Tahran’ın “misilleme” açıklamalarıyla daha da derinleşti. İran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutma ve bölgedeki enerji altyapılarını hedef alma kararlılığını sürdürürken, küresel piyasalar olası daha büyük bir krizin endişesiyle sarsılıyor.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin uzaması halinde enerji fiyatlarında yeni rekorların kaçınılmaz olabileceği ve bunun küresel ekonomide ciddi bir sarsıntıya yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Dünya ise şimdi, enerji akışının yeniden sağlanıp sağlanamayacağına kilitlenmiş durumda.